Жировлик санъати – кўчманчи халқлар маънавий мероси

Жир айтиш санъати – кўчманчи халқлар мусиқий санъатининг асосий, ҳақиқий пойдеворидир. Ушбу қадимий фольклор йўналишнинг ўзига хослиги унда поэзия, мусиқа ва ижро маҳоратининг ўзаро уйғун шаклда жамлангани. Жировлик санъатининг асосий жанрлари – афсоналар, фалсафий фикрлаш ва лирик асарлар. Улар 15-асрда Марказий Осиёда жуда оммалашган. Энг ёрқин ва афсонавий жир ижрочилари сифатида Асан Қайғи, Қазтуған, Дўспамбет, Шалқииз, Жиембет ва Маргаск кабиларни кўрсатиш мумкин. Ўз асарларида бу санъаткорлар энг муҳим ижтимоий масалаларни кўтариб чиққан, қозоқ халқининг маданий-маърифий ривожланишида муҳим роль ўйнаган. Таъкидлаш жоизки, бугунги кунда Жиров – бутун Марказий Осиё маънавий мероси.

АЛМАС АЛМАТОВ, ЖИРОВ, ҚРДА ХИЗМАТ КЎРСАТГАН АРБОБ:

- Турк даврида жиров ижрочиларини Марказий Осиёда «узанлар» деб аташган. Айнан ўша вақтда мазкур санъат қозоқ даштларида ривожлана бошлаган. Осиё бахшилари, Озарбайжон ашуклари, турк узанлари. Улар турлича номланса-да, услуби, ижроси, тарихий ўтмиши – барчаси умумий илдизларга эга. Бу нарса қардош халқлар санъати, мусиқаси маданиятида ҳам яққол ўз аксини топган. Санъат – бу дўстлик ва қардошлик бешиги.

Фото: adebiportal.kz