«Дала фольклорының антологиясы» бес томдығы жарық көрді

«Дала фольклорының антологиясы» бес томдығы жарық көрді

«Дала фольклорының антологиясы» атты 10 томдық басылымның алғашқы 5 томы жарық көрді. Құнды басылымдарды М. О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты «Рухани жаңғыру» бағдарламасын жүзеге асыру аясында басып шығарған. Алғашқы бес томға түрлі қолжазба нұсқаларымен және алдыңғы басылымдармен мұқият текстологиялық және салыстырмалы зерттеу нәтижесінде іріктелген тарихи эпостардың таңдаулы үлгілері кірді.

Бірінші томға архаикалық және батырлық эпостар енгізілген. Атап айтқанда, аңызшы Абдрахман Бектасовтың орындауындағы «Құламерген» және Жүсіпбек Шайхисламов жазған «Дотан батыр», сондай-ақ көптеген түркі халықтарының арасында кеңінен таралған Алпамыс батыр, Қамбар батыр, Қобланды батыр, Ер Тарғын, Ер Сайын, Ер Едіге, Шора батыр эпостары.

Антологияның екінші томы ноғай дәуірінің «Қырымның қырық батыры» атты әйгілі аңыз циклына арналған. Ол атақты қазақ аңызшысы Мұрын жырау жазған отыз алты ертегіден тұрады. Онда Алтын Орда кезеңіндегі тарихи оқиғалар және одан кейінгі XIV-XVII ғғ. бөлінген түркі мемлекеттері туралы баяндалады.

Серияның үшінші томында XV ғасырдағы қазақ мемлекеттілігінің қалыптасуы, қазақ халқының қалыптасуы, сондай-ақ хандықтың даму процесінде пайда болған қиындықтар, сыртқы жаулармен күресі туралы тарихи әңгімелер енгізілген.

Сондай-ақ оған XVIII және XIX ғасырлардағы қазақ халқының жоңғар жаулап алушыларымен, Қоқан және Хивин хандықтарының экспансиясымен, сондай-ақ Ресей империясымен күресіне байланысты тарихи оқиғаларды бейнелейтін әңгімелер, жалпы 13 шығарма кірді.

Антологияның төртінші томы қазақ эпикалық мұрасының құрамдас бөліктерінің бірі — романдық эпосқа арналған. Мұнда оқырман «Қозы Көрпеш — Баян сұлу», «Қыз Жібек», «Бозжігіт», «Бозаман», «Талайлы құл мен Әйім қыз», «Сейпілмалік», «Шеризат-Гүлшат», «Жаскелен» сияқты таңдаулы эпостарды оқи алады.

«Дала фольклоры антологиясының» бесінші томы ұлттық эпикалық дәстүрлер аясында құрылған эпикалық жанрлардың бірі – дастанға арналды. Бұл туындылар тақырыптық өзгешелігімен, кейіпкерлер жүйесімен, көркемдік құралдарымен, сондай-ақ өз батырларының ішкі әлеміне елеулі назар аударуымен ерекшеленеді.

«Дала фольклорының антологиясына» енген шығармалардың барлығы басты құндылықтарды көрсетеді. Бұл – қазақ халқының дәстүрлерін сақтау, туған жердің тарихын білу және өткен кезеңдегі ұлы қайраткерлер туралы естелік»,- деді «Рухани жаңғыру» қазақстандық қоғамдық даму институты басқарма төрағасы Кемелбек Ойшыбаев.

Тың басылымдар Қазақ халық шығармашылығының шығармалары институтының сайтында және еліміздің кітапханаларында офлайн оқырмандардың кең ауқымына қолжетімді.

 

Фото: almatylife.kz