Семей ядролық полигонының зардаптары

Семей ядролық полигонын құруға АҚШ әскери күштерінің Жапонияның екі қаласы – Хиросима мен Нагасакиге атомдық бомба тастауы түрткі болды. Сол оқиғадан кейін КСРО тез арада америкалық қырып-жою қаруының баламасын шығару туралы шешім қабылдады. Сынақ алаңы ретінде ешкім тұрмайтын далалық жер деп Семей өңірі таңдап алынды. Ал шын мәнінде ол аймақта сол кездің өзінде 1,5 млн адам мекендейтін. Семей ядролық сынақ полигоны – дүниежүзіндегі жарылыс өткізуге арналған ең үлкен алаң болатын. Ол жерде сыналған ядролық зарядтардың жиынтық қуаты Хиросимаға тасталған атом бомбасының қуатынан 2,5 мың есе асып түседі екен. Сынақ жер бетінде де, ауада да, жер астында да жүргізілді. Полигонның маңындағы зардап шеккен аумақ 300 мың шаршы шақырымды құрайды. Сынақтан кейін-ақ осы өңір халқының арасында түрлі аурулар көбейе бастады. Әсіресе, қатерлі ісіктерге ұшыраған науқастардың саны күрт өскен, ракпен ауыратындардың қатары үш есеге артты. Туылған нәрестелер жетілмей, дүниеге әр түрлі кемістігі бар сәбилер келе бастады. Адамдарды айтпағанда, егін егіп отырған алқаптардың барлығы да уланған.

1991 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін Қазақстан жауапты және маңызды шешім қабылдайды. Полигонды жауып, ядролық қару-жарақтың бәрінен бас тартуға бел байлайды. Бұл – халық пен Тұңғыш Президенттің қалауы еді... Бұл батыл қадамын күллі әлем елдерінің көшбасшылары айрықша жоғары бағалады.

Пікірлер