Чокан Валихановдун туулганына 185 жыл

Чокан Валихановдун туулганына 185 жыл

Быйыл казак элинин көрүнүктүү ишмерлеринин бири, легендарлуу адам - Чокан Валихановдун туулганына 185 жыл толду. Чокан - илимпоз, агартуучу, филолог, жазуучу, тарыхчы, чыгыш таануучу, изилдөөчү, географ, этнограф жана саякатчы. Аты алыска тараган инсан бир эле учурда көп нерсеге жөндөмдүү. Кыска, бирок маңыздуу өмүрүндө ал 6 изилдөө томун жазган, ошондой эле графикалык сүрөттөрүн жарыялаган. Ал көчмөн элдердин турмушун жана маданиятын изилдеп, бир катар илимий эмгектерин жарыялаган, Чыгыш, Орус жана Батыш Европанын адабиятын терең изилдеген. Бирок ага чоң атактуулукту 1858-1859-жылдары Кашкарияга болгон саякатынын натыйжасында жазылган эмгектери алып келген. Ал эмгектеринин ичинде окумуштуунун замандаштары чыныгы географиялык ачылыш деп эсептеген «Алты шаардын, тагыраак айтканда Кытайдын Нан лу провинциясынын чыгышындагы алты шаар» аттуу эмгеги өзгөчө кызыгууну жаратат. Валиханов бул эмгеги менен элдик илимге, ата мекендик жана дүйнөлүк илимге зор салым кошкон. Анын мекенине болгон сүйүүсү жана эл менен болгон терең байланышы Чокан Валихановго ошол мезгилден баштап келечекти божомолдоого мүмкүнчүлүк берди. Ал эми анын илим жана этнография, адабият жана тарыхтагы ар тараптуу эмгеги улуу талаада гана эмес, чет өлкөлөрдө да түбөлүккө таанылып, урматталат.

 

Фото: ibirzha.kz


×