Дүйнө эли улуу акындын 175 жылдык мааракесин белгилөөдө

Дүйнө эли улуу акындын 175 жылдык мааракесин белгилөөдө

Казактын улуу акыны, ойчулу, агартуучусунун мааракеси эл аралык деңгээлде белгиленүүдө. Болгариянын Свети Влас шаарында белгилүү инсандар аллеясында Абай барельефи орнотулду. Ага ойчулдук 37-кара сөзүнөн «Адам баласын заман өстүрөт, кимде-ким жамак болсо, анын замандаштарынан бери күнөөлүү» деген үзүндү чегилди. Чогулгандар ал ойдун бүгүнкү күнгө чейин маанилүү экенин белгилешти.

Барельефтин салтанаттуу ачылышында Казакстандын Болгариядагы элчиси Темиртай Избастин Абайдын 175 жылдык мааракеси Казакстанда гана эмес, дүйнөнүн көп өлкөлөрүндө белгиленип жатканын жана Абай Кунанбай уулунун казак улуту жана адабиятынын негиздөөчүсү, орустун көрүнүктүү акындары. А.С.Пушкинди, М. Лермонтовдун, И.Крыловдун чыгармаларын которгон котормочу жана композитор катары өлкө тарыхында өчпөс из калтырганын, ошондой эле, барельефтин ачылуу аземи эки өлкөнүн ортосундагы маданий кызматташууга зор таасир тийгизгенин айтып өттү.

Болгария тарыхчысы, этнограф Стоян Райчевский Абай Кунанбай уулун  Борбордук Азиядан тышкары дүйнөгө белгилүү инсан деп белгилеп өттү. Ал Абай барельефи адмиралдар Фёдор Ушаков жана Горацио Нельсон, Ганс Христиан Андерсен, Джузеппе Гарибальди, Фридрих Шилер сыяктуу башка өлкөлөрдүн таанымал инсандарынын барельефтери арасында өзүнүн ылайыктуу ордун тапканын кошумчалады.

РК ТИМ басма сөз кызматынын маалыматы боюнча, Казакстан элчилигине ушул жерге барельфти орнотууга «Память Болгарии - братьев Диневы» аттуу фонд жардам берген.

Ал эми Баку шаарындагы Абай көчөсүнө акындын 175 жылдык мааракесине карата мемориалдык тактаны кайра орнотуу боюнча эскерүү акциясы өттү. Иш-чаранын жүрүшүндө Казакстандын Азербайжандагы элчиси Сержан Абдыкаримов акындын чыгармачылык мурасы казак элинин руханий байлыгы экенине токтолду. Баку шаарынын көчөсүнө Абай Кунанбай уулунун ысымын ыйгаруу үчүн Азербайжан Республикасынын жетекчилигине ыраазычылыгын билдирди.

Азербайжандык белгилүү абай таануучу, Баку мамлекеттик университетинин түрк таануу кафедрасынын профессору Фируза Агаева казак адабиятынын классиги Абайдын өмүрү менен чыгармачылыгы тууралуу маалымат берип, анын инсандыгы жана чыгармалары Азербайжанда абдан кадыр-барктуу экенин баса белгиледи.

«Абай Пушкинди, Крыловду которгон. Мен 12 жашымдан Абайдын ырлары менен чыгармаларын сүйүп окуп келем. Мен Абай Кунанбай уулу атындагы көчөдө жашаган адамдарга ошол көрүнүктүү инсан тууралуу окуп берип, түшүнүктүү болсун үчүн китептерин тараттым», - деп айтып өттү.

Казак жазма адабиятынын негиздөөчүсүнүн туулган күнү Венгрия борбору Будапештте дагы белгиленди. Аталган шаарда казак диаспорасынын өкүлдөрү менен студенттер чогулуп, акындын Будапешттеги эстелигине гүл коюшту, ырларын, кара сөздөрүн окушту. Ошол эле учурда Пекиндин жашоочулары дагы ойчулду эскеришти – алар казак классигинин эстелигине гүл коюшту. 

Эске салсак, Казакстандын Президенти Касым-Жомарт Токаев Абай Кунанбай уулунун 175 жылдык мааракеси улуттук жана эл аралык деңгээлде белгилене турганын жарыялаган.

 

Фото: inform.kz