Байыркы орто кылымдык Кастек шаарындагы археологиялык заттар

Байыркы орто кылымдык Кастек шаарындагы археологиялык заттар

Алматы облусунун  Кастек шаарында археологдор уникалдуу айнек буюмдарын табышты. Аны менен катар, окумуштуулар шахмат фигураларын, монеталарды, металл жана керамикалык буюмдарга туш болушту. Алгачкы пил сөөгүнөн жасалган  буюмдар бул жерге Индия өлкөсүнөн Улуу Жибек жолу бою аркылуу келген. Археологдордун айтымында, бардыгы Кастек шаарында жасалган. Бирок, ушундай кызыктуу археологиялык баалуу заттардын табылып жаткандыгына көп убакыт болгон жок.

АРНАБАЙ НУРЖАНОВ, АРХЕОЛОГ:

- Быйыл биз пинцет менен скальпелди таптык. Бул орто кылымдарда өмүр сүргөн адамдар операция жасагандыгынан кабар берет. Жалпы Казакстанда биринчи жолу тиш  щеткасы табылды. 8-кылымда ата-бабаларыбыз жылкынын жалынынан жасалган тиш щёткасын колдонушкан. 7-8-кылымдар. Европага көз чаптыралы. Венеция качан пайда болду? 14-кылымда. Ал эми биздин ата-бабаларыбыз жети кылым мурда айнектен буюмдарды жасай билишкен. Алар айнектин төрт түрүн колдонушкан. Терезе, графиндер жана стакандар. Бардыгы бар. Керек болсо кээ бирлеринде жазуулар да бар. Бул маданияттын жогору өнүккөндүгүнөн кабар берет.

Окумуштуулардын айтымында, орто кылымдык шаарлардын ичинде Кастек шаары абдан чоң болгон. Жалпы аймагы 30 гектар жерди түзөт. Бүгүнкү күндө анын бир гектар аймагы гана изилденген. Изилдөөлөрдүн жыйынтыгы боюнча кең көпүрөнүн үстү менен кербендер шаарга киргендигин окумуштуулар айтып жатышат. Аны өз убагында 16 күзөтчү көзөмөлдөп турган. Кастектин архитектуралык көрүнүшү да өзгөчө болгон. Борбор Азия шаарларында сепилдер, шахристандар жана рабаттар болгон эмес.

АРНАБАЙ НУРЖАНОВ, АРХЕОЛОГ:

- 7-кылымдын экинчи жарымынан баштап бул түрк кеңеши сыяктуу болгон. Карлук кезинде ал кеңейип, шаар сыяктуу болду. Шаардын өзгөчө гүлдөгөнү Караханиддер дооруна тиешелүү. Шаар болжол менен 700 жыл өмүр сүргөн. Бул 14-кылымдардын ортосу.

Археологдордун айтымында, Алматы менен Кордай ашуусунун аралагында Кастек сыяктуу орто кылымдык 14 шаар бар. Албетте, аларды дагы да изилдөө керек. Окумуштуулар белгилеп өткөндөй, мындай археологиялык баалуу заттар өнүккөн шаардык цивилизациянын Казакстан аймагында болгонун дагы бир жолу далилдеди.