Казакстанда күзүндө дүйнөдөгү эң ылдам телескоп ишке берилет

Казакстанда күзүндө дүйнөдөгү эң ылдам телескоп ишке берилет

Казакстанда Назарбаев университетинин базасындагы Эл аралык лабораторияда дүйнөдөгү окшоштугу жок уникалдуу телескоп пайда болду. Айта кетсек, бул энергетикалык космостук лаборатория жана Борбордук Азияда технологиялардын масштабы жана өнүгүшү боюнча жападан жалгыз лаборатория болуп саналат. Бул жерде ааламда болуп жаткан ар кандай жараяндарды изилдөө жигердүү жүргүзүлөт. Телескоптун курамдаш бөлүктөрү АКШдан алып келинген, ал эми чет элдик техниканы эксклюзивдүү аппаратка айландырган модификация менен казакстандык окумуштуулар алектенген. Анын уникалдуулугу - дүйнөдөгү эң ылдам саналганында.

БЕКДАУЛЕТ ШУКИРГАЛИЕВ, КОСМОСТУК ЭНЕРГЕТИКАЛЫК ЛАБОРАТОРИЯСЫНЫН ИЛИМИЙ КЫЗМАТКЕРИ:

- Ал 6 секунддун ичинде асмандын каалаган жерине багытталат жана байкоо жүргүзүүгө болот. Космосто өтө тез жүрүүчү процесстер бар, алардын бири ылдам  гамма-серпилиштер болуп саналат. Бул термо-ядролук реакциялардын аналогу.

Телескоптун экинчи бөлүгү Алматы облусунун Ассы-Тургень дөңсөөсүндөгү казакстандык обсерваторияда жайгашкан. Долбоор ушул күзүндө ишке берилет. Жеткиликтүү сүрөттөрдү онлайн режимде өлкөлөрдүн окумуштуулары ала алышат. Диаметри 70 см линзасы бар аспап – Назарбаев университети базасындагы Энергетикалык космостук лабораториясынын детектору болуп саналат. Окумуштуулар белгилеп өткөндөй, дүйнөнү иш жүзүндө башкаруу үчүн аларга өзгөчө жогорку тактык менен аныктап иштеп чыгуучу казакстандык адистер керек.

МАРЖАН БЕКБАЛАНОВА, КОСМОСТУК ЭНЕРГЕТИКАЛЫК ЛАБОРАТОРИЯСЫНЫН ИЛИМИЙ КЫЗМАТКЕРИ:

- Алар маалыматты кайра иштетүү зарыл болгон ар кандай чөйрөдө колдонулушу мүмкүн. Детекторлор, мисалы, гамма-жарык сыяктуу мейкиндиктеги жана башка кубулуштарды мониторинг жүргүзүү үчүн колдонушат. Бул детекторду сыноо үчүн бизге абсолюттук нөл керек.

Аны телескопко орнотула турган атайын жабдуу аркылуу гана алууга болот. Азыр өлкө үчүн башкы максат - мындай илимий-колдонмо долбоорлорду коммерциялаштыруу болуп саналат. Бул өтө татаал жараян, бирок натыйжасы баа жеткис болот, дешет серепчилер.

Фото: Today.kz