Казакстандын космостук дарамети

Казакстандын космостук дарамети

Казакстан экономиканын космос тармагы сыяктуу жогорку технологиялык тармагын өнүктүрүүгө чоң кадамдарды жасап жатат. Бул фактты өзгөчө дүйнөлүк адистер баса белгилешүүдө. Акыркы мезгилде өлкөдө заманбап космостук инфраструктура түзүлгөн, космостук техниканын жана технологиялардын ата мекендик үлгүлөрүн иштеп чыгуу да камсыз кылынган. Айтмакчы, бул боюнча Нобель сыйлыгынын лауреаты Джордж Смуттун айтымында, акыркы учурда космостук ачылыштар рекорддук чекке жетти. Мисалы, азыр Назарбаев университетинин базасында иштеп жаткан энергетикалык космостук лабораторияда космостук сигналдарды каттай турган детекторлор иштелип чыгарылууда. Алардын жардамы менен  жаңы космостук ачылыштарды жасоого мүмкүн. Бирок, республика боюнча жетишкендиктер менен гана чектелип калбоо керек. Бул жерде ааламдын жана космостук мейкиндикти изилдөө боюнча эл аралык борбор түзүү пландаштырылууда. Мындай демилгени Казакстандык жана чет өлкөлүк окумуштуулар талкуулашты.

ДЖОРДЖ СМУТ, КОСМОСТУК ЭНЕРГЕТИКАЛЫК ЛАБОРАТОРИЯСЫНЫН ЖЕТЕКЧИСИ, НОБЕЛЬ СЫЙЛЫГЫНЫН ЛАУРЕАТЫ:

- Азыркы учурда Казакстандын энергетикалык космостук лабораториясы Дүйнөлүк университеттер жана лабораториялар менен кызматташууда. Мисалы, Гонконг илим жана технологиялар университети же Бёрклидеги Калифорния  университети болуп саналат.

Ушул коллаборациялар аркылуу биз Казакстанда колдонмо илимдерди өнүктүрбөстөн, астрофизиканы изилдөөгө да салымыбызды кошобуз. Эл аралык деңгээлдеги кызматташтык, ошол эле гравитациялык толкундарды ачууга жалпы аракет жардамын берди.

Ал эми күзүндө республикада дүйнөдө эң тез телескоп иштелип чыгат. Аны казакстандык Ассы-Тургень шаарындагы обсерваторияга орнотушкан.  Азыр ал жерде онлайн режимде, белгиленген убакытка чейин, башка өлкөнүн окумуштууларынын сүрөттөрүн алуу үчүн тесттик  иштер жүргүзүлүп жатат. 

Белгилей кетсек, диаметри 70 см болгон линзасы бар аспап - Назарбаев университетинин алдындагы энергетикалык космостук лабораторияга да тиешелүү.

КАНАТ БАЙГАРИН, НАЗАРБАЕВ УНИВЕРСИТЕТИНИН ПРЕЗИДЕНТИНИН КЕҢЕШЧИСИ:

- Мен жогоруда белгилегендей, бул телескоптун өзгөчөлүгү анын ылдамдыгында. Космосто өтө ылдам жүргөн окуялар болгон, бирок алар көпкө жашабайт. Сиз кадимки телескопту иштеп чыкканга чейин убакыт керектелет. Бул телескопко келе турган болсок, ал ар дайым даяр турган телескоптордун жалпы системасына кирет. Космос спутнигинен сигнал келет. Мисалы, жогорку нормада жарылуу болду дейли. Бул сигнал 15-10 секундда келет. Ушул убакыт ичинде телескоп керек болгон жакка бурулуп, аны көрүүгө үлгүрөт. Бир гана 10 секунд ичинде биз муну жасоого жетишебиз. Бул жагынан алганда ал дүйнөдөгү эң ылдам болуп саналат.

Казакстан-космостук держава. Буга ылайык, республикада өндүрүштүк системасынын толук айлампасы түзүлгөн: МКС космос кемелери, илимий миссиялардан баштап, ракета өндүрүү ишканасына чейин. Айтмакчы, ушул жылдын аягында борбордо космостук аппараттардын жыйноочу-сыноочу комплекси ачылары пландалууда.

Фото: rg.ru