Актау саммитинин корутундусу

Каспий деңизинин укуктук макамы боюнча Конвенцияны даярдоодогу 20 жылдык жумуштун натыйжасы жемиштүү. Документтин башкы мааниси –аймактын туруктуулук негизин камсыз кылуу жана суу тегиздигинин биоресурстарын сактоо. Белгилей кетүүчү жагдай, документтин акыркы текстин Каспий аймактык мамлекеттеринин тышкы иштер министрлери өткөн жылдын бештин айында бекиткен. 9 ай ичинде  Конвенция казак, азербайжан, түркмөн, фарс жана англис тилдерине которулду. Анын англис тилиндеги нускасы ар түрдүү маселелер жаралган жагдайда текстти түшүндүрүүгө ыңгайлаштырылган  универсалдуу болуп саналат.

СЕРГЕЙ ЛАВРОВ, ОФ ТЫШКЫ ИШТЕР МИНИСТРИ:

- Конвенция Каспийдин укуктук макамын аныктап берди. Чечүүчү маани дал ошондо. Документ суунун делимитациясы сыяктуу негизги маселелердин чечимин табууга негиз салды. Атап айтканда, аймактык суулардын 15 милдик аймагын, ар бир мамлекеттин 10 милдик балык уулоо аймагын эсептөөдө колдонула турган ыкмалар аныкталды.

Эгер мурун өлкөлөрдүн биоресурстарды сактоо жана коопсуздукту камсыз кылуу тармактарында гана келишими болсо, Актау саммитинде негизги документтен башка, эл аралык укуктук келишимдерге кол коюлду.

ЗУЛЬФИЯ АМАНЖОЛОВА, КР ТЫШКЫ ИШТЕР МИНИСТРЛИГИНИН ӨЗГӨЧӨ ТАПШЫРМАЛАР БОЮНЧА ЭЛЧИСИ:

- Конвенция жаңы мүмкүнчүлүктөргө жол ачат. Мисалы, ушул кезге чейин деңиз менен анын аймагы коргоо, биологиялык ресурстарды пайдалануу ишинде беш өлкө ортосунда биргелешкен келишимдер жасалган. Ал эми, Актау саммитинде бир нече өкмөт аралык документ бекитилди. Алардын үчөө коопсуздук тармагына тиешелүү. Каспийдин биоресурстарын утумдуу пайдаланууга кол коюлду. Аны менен бирге деңизде балык уулоо маселесин жол-жоболоштуруучу өкмөт аралык комиссия түзүлдү.

Мындан башка соода-экономикалык кызматташтык жана унаа тармагында да келишимдерге кол коюлду. Бул беш мамлекет ортосунда бизнес-түзмөктөрдүн өз ара иш-аракеттерин жогорулатууга мүмкүнчүлүк берет. Ошондуктан 2019-жылкы 6-Каспий саммитинде өлкөлөрдүн ушул тектеш кызматташтыкка даярдыгы аныкталат. Кезектеги жолугушуу Түркмөнстанда өтөт.