Латын арибине өтүү

Латын графикасына негизделген казак арибин жазуу эрежелеринин концепциясы быйылкы жылдын күз айларында тааныштырылат. Тил адистери дагы тактап, издөөчү маселелер бар. Атап айтканда, латын графикасына өткөндө казак тилинин баштапкы морфемасын сактап калуу өтө маанилүү. Ал тилдин табигый үнүн жоготпоого мүмкүндүк берет.

АНАР ФАЗЫЛЖАНОВА,  А.БАЙТУРСЫН УУЛУ АТЫНДАГЫ ТИЛ БИЛИМИ ИНСТИТУТУНУН МҮДҮРҮНҮН ОРУН БАСАРЫ:

- Өлкөбүздүн көп окумуштуулары ушул концепцияны талкуулашууда. Ушул концепциянын негизинде ортологиялык куралдар жасалат. Ортологиялык дегенибиз – ал туура жазуу нормаларын  үйрөтө турган куралдар. Ушул концепциянын негизинде латын графикалуу арибибиздин жаңы жазуу эрежелери жасалат. Ошондуктан да бул концепцияны кабыл алуу баарыбызга маанилүү.

Окумуштуулардын пикиринде, ариптин кабыл алынган нускасы кайра каралышы толук мүмкүн. Кандай болсо да, латынчага өтүү процесси мезгил-мезгили менен жүргүзүлүп, 2025-жылга чейин уланат. Аны менен катар, тармактык министрлик бардык деңгээлдерде, анын ичинде мектептер менен ЖОЖдорго жаңы алиппеге өтөөрүн жүгүртмөгө бекиткен.

КУАТ БОРАШЕВ, КР МАДАНИЯТ ЖАНА СПОРТ МИНИСТРЛИГИНИН КОМИТЕТИНИН ТӨРАГАСЫ:

- Эң биринчи кезекте турган маселе – ал биздин арибибиздин жазуу эрежеси. Башкача айтканда орфографиясын бекитип алуу. Бул багытта азыр тиешелүү лингвист окумуштуулардын бардыгы ишке киришти. Биз ушул кулжа айынын аягында ушу жазуу эрежесинин концепциясын бекители деп жатабыз. Кийинки кезекте биз аяк оона айында аны премьер-министрдин деңгээлинде өткөрүлө турган Улуттук комиссиянын кароосуна сунуштоону карап жатабыз.

Аны менен катар маалыматтык системаларды да латын жазуусуна которуу керек. Серепчилер маалыматтык тексттерди латын арибине техникалык негизде которууга мүмкүнчүлүк бере турган бирдиктүү программаны бекитип, тийиштүү «Жол картасын» даярдоону сунушташууда.